Każdego roku  Straż Miejska Miasta Krakowa dokonuje analizy stanu czystości i porządku na terenie miasta Krakowa. Uzyskane informacje pozwalają na określenie najbardziej uciążliwych dla społeczności lokalnej miasta Krakowa naruszeń norm prawa. Należą do nich:   

• naruszanie porządku i spokoju publicznego,
• naruszanie przepisów Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi,
• naruszenie przepisów Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku,
• naruszenie przepisów Ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Poprawa porządku publicznego

Poprawa stanu porządku publicznego oraz poczucia bezpieczeństwa społeczności lokalnej jest zrealizowana poprzez przeprowadzenie działań zapobiegających popełnianiu najbardziej uciążliwych wykroczeń oraz przestępstw. Do priorytetowych zadań realizowanych w tym zakresie przez Straż Miejską Miasta Krakowa należy reagowanie na: 

• na wybryki chuligańskie,
• przypadki zakłócania spokoju i porządku publicznego,
• przestępstwa,
• przypadki niszczenia mienia.

W związku z rosnącą ilością imprez miejskich z udziałem dużej liczby osób konieczne jest zapewnienie w ich trakcie ładu, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Do zadań strażników biorących udział w ich zabezpieczaniu należy reagowanie na wszelkiego rodzaju naruszenia norm i przepisów prawnych w szczególności zaś szybkie i skuteczne podejmowanie działań w przypadku wybryków chuligańskich, niszczenia mienia, zakłócania spokoju i porządku. Dokonywane będzie także zabezpieczanie tras przemarszów, pochodów i manifestacji.

Do największych, zaplanowanych imprez miejskich o charakterze masowym, należą:

• "Wianki",
• "Cracovia Maraton",
• Sylwester na Rynku Głównym.

Najważniejszym partnerem dla Straży w realizacji zadań z zakresu poprawy stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego jest Policja. Wymiana doświadczeń, informacji, prowadzenie szkoleń, a nade wszystko wspólna służba patrolowa na ulicach miasta należą do najważniejszych elementów składowych prowadzonych działań.

Straż Miejska Miasta Krakowa ściśle współpracuje z Radami Dzielnic. Efektem współpracy jest wymiana informacji i podejmowanie działań w zakresie poprawy stanu porządku i bezpieczeństwa oraz pozyskanie dodatkowych funduszy na działalność Straży.

Straż Miejska Miasta Krakowa współpracuje również z Izbą Celną i Strażą Graniczną (zakres działań obejmuje kontrolę placów targowych pod kątem legalności prowadzonej działalności handlowej oraz legalności pobytu osób spoza krajów Unii Europejskiej).

W związku z tym, iż również w środkach komunikacji publicznej dochodzi do przypadków niszczenia mienia, wybryków chuligańskich oraz zakłócania spokoju i porządku prowadzona jest współpraca z Miejskim Przedsiębiorstwem Komunikacyjnym.

Zero tolerancji dla alkoholu

Wykroczenia związane z łamaniem przepisów Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi należą do jednych z najbardziej uciążliwych. Osoby nietrzeźwe na ulicach miasta, niezależnie od swojego zachowania wzbudzają w przechodniach niesmak, a często strach. Strażnicy miejscy interweniują w przypadkach spożywania alkoholu w miejscach, gdzie jest to zabronione. Jeżeli osoba nietrzeźwa swoim zachowaniem daje powód do zgorszenia, znajduje się w okolicznościach zagrażających jej życiu, zdrowiu lub stanowi takie zagrożenie dla innych, strażnicy miejscy doprowadzają taka osobę do miejsca zamieszkania lub izby wytrzeźwień. Przeciwdziałanie alkoholizmowi jest skuteczne i pełne jedynie wtedy, gdy kontrolą objęte są również placówki prowadzące obrót napojami alkoholowymi. Zgodnie z Zarządzeniem Komendanta Janusza Wiaterka zintensyfikowano również działania ukierunkowane na ujawnianie sprzedaży napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym, osobom poniżej 18 roku życia oraz prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych pod zastaw, na kredyt lub wbrew warunkom zezwolenia.

Czystość i porządek

W ramach wykonywania swoich obowiązków służbowych strażnicy Straży Miejskiej Miasta Krakowa podejmują interwencje związane z nieprzestrzeganiem zapisów Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz zapisów Uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miejskiej Kraków. W trakcie prowadzonych kontroli strażnicy zwracają szczególną uwagę na właściwa gospodarkę odpadami i nieczystościami poprzez kontrolę posiadanych przez właścicieli i zarządców nieruchomości umów i rachunków na wywóz nieczystości stałych i płynnych. Strażnicy egzekwują od nich także utrzymanie czystości i porządku na chodnikach oraz na terenach samych nieruchomości.

Funkcjonujące w ramach wyspecjalizowanych referatów patrole ekologiczne, kontrolują miejsca, w których dochodzi do nielegalnego wysypywania śmieci i odpadów. Prowadzona jest także współpraca z jednostkami miejskimi i podmiotami odpowiedzialnymi za utrzymanie czystości i porządku na terenie miasta Krakowa.

Wykroczenia drogowe

W ramach posiadanych uprawnień strażnicy Straży Miejskiej Miasta Krakowa podejmują interwencje wobec uczestników ruchu drogowego dopuścili się wykroczeń w zakresie nieprzestrzegania przepisów o zatrzymaniu lub postoju pojazdów, ruchu rowerów, ruchu pieszych oraz wobec kierujących pojazdami, którzy nie zastosowali się do zakazu ruchu w obu kierunkach.

Strażnicy Referatu Ruchu Drogowego aktywnie współpracują z policjantami z Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji. Do głównych zadań, realizowanych w ramach tej współpracy należą kontrole pojazdów poruszających się w strefie ograniczonego ruchu, kontrole prawidłowości parkowania, zabezpieczenia przejść dla pieszych w rejonach prowadzonych inwestycji drogowych.

W ramach prowadzonych działań związanych z kontrolą ruchu drogowego strażnicy Straży Miejskiej Miasta Krakowa kontrolują miejsca postojowe przeznaczone dla pojazdów osób niepełnosprawnych. Podejmowane działania mają na celu eliminowanie przypadków nieuprawnionego zajmowania tych miejsc. Oprócz działań typowo restrykcyjnych Straż Miejska Miasta Krakowa podejmuje również działania prewencyjne mające na celu informowanie kierowców o obowiązujących przepisach ruchu drogowego.